Tyrosine là gì? Lợi ích, tác dụng phụ và cách bổ sung hiệu quả

  • Cập nhật lần cuối: 13/10/2022

Tyrosine là một axit amin có mối liên hệ chặt chẽ với tâm trạng, trí nhớ, khả năng xử lý thông tin và khả năng đối phó với tình huống căng thẳng của não bộ. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu: Tyrosine là gì? Tyrosine có những lợi ích và tác dụng phụ nào? Và cách bổ sung Tyrosine hiệu quả.

 

tyrosine-la-gi-gymstore

 

TYROSINE LÀ GÌ?

 

Tyrosine là một trong 20 axit amin tham gia vào quá trình tổng hợp protein trong cơ thể và thuộc nhóm axit amin không thiết yếu. Điều này không có nghĩa là Tyrosine kém quan trọng hơn những axit amin khác, mà là nó có thể tự sản xuất bởi cơ thể.

 

Tuy nhiên, trong một số trường hợp khi cơ thể không sản xuất đủ lượng Tyrosine cần thiết, khiến sức khỏe bị ảnh hưởng thì bạn cần bổ sung Tyrosine thông qua việc ăn uống bên ngoài. Do đó, Tyrosine còn được gọi là axit amin thiết yếu có điều kiện.

 

Tyrosine được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm, đặc biệt là pho mát - nơi nó được phát hiện lần đầu tiền. Trong tiếng Hy Lạp, “tyros” cũng có nghĩa là pho mát.

 

Là một axit amin, Tyrosine đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng cơ bắp. Trên thực tế nó còn làm được nhiều hơn thế như: tham gia sản xuất dopamine và adrenaline, tăng cường chức năng não, cải thiện tâm trạng, đảm bảo hoạt động bình thường của tuyến giáp. Mối liên hệ với tuyến giáp đã dẫn đến một trong những công dụng thường bị nhiều người bỏ qua nhất của Tyrosine, đó là hỗ trợ giảm cân và kiểm soát cân nặng.

 

CHỨC NĂNG CỦA TYROSINE TRONG CƠ THỂ

 

Trong cơ thể, Tyrosine là nguyên liệu không thể thiếu để sản xuất ra một số chất quan trọng, bao gồm:

 

- Dopamine: Đây là một chất hóa học điều chỉnh trung tâm khoái cảm của não và hệ thần kinh. Dopamine rất quan trọng đối với trí nhớ, độ tập trung và kiểm soát vận động.

 

- Adrenaline và noradrenaline: 2 hormone này này chịu trách nhiệm cho phản ứng khác nhau của não bộ trước những tình huống căng thẳng. Ví dụ, khi đối mặt với mối nguy hiểm, bạn sẽ “bỏ chạy” hay “chiến đấu”.

 

- Hormone tuyến giáp: Tuyến giáp chịu trách nhiệm chính cho toàn bộ quá trình trao đổi chất trong cơ thể.

 

- Melanin (hắc tố): Đây là chất cung cấp sắc tố cho da, tóc và mắt của bạn. Người da sẫm màu có nhiều hắc tố hơn người da sáng.

 

Sau khi bổ sung, nồng độ Tyrosine trong máu đạt đỉnh sau 1 - 2 tiếng và duy trì ở mức cao trong tối đa 8 tiếng. Sau đó, Tyrosine đi qua hàng rào máu não - nơi nó được hấp thụ bởi các tế bào não, phản ứng với một số enzyme để tạo ra dopamine, adrenaline và norepinephrine.

 

NHỮNG LỢI ÍCH CHÍNH CỦA TYROSINE ĐỐI VỚI SỨC KHỎE
 

Tyrosine giúp giảm stress, hạn chế nguy cơ trầm cảm

 

tyrosine-giup-giam-stress

 

Vì có liên quan mật thiết đến mức độ của các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng như dopamine, adrenaline, norepinephrine, thế nên bổ sung Tyrosine có thể giúp cải thiện tâm trạng, giảm lo âu, stress rất hiệu quả.

 

Một nghiên cứu đã cho những người thường xuyên gặp áp lực trong công việc, dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi dài ngày, bổ sung 500 - 1000mg Tyrosine. Sau 6 tuần, những người này được yêu cầu làm một bảng đánh giá về mức độ stress của bản thân, và kết quả cho thấy sự mệt mỏi, căng thẳng đã giảm đi đáng kể so với nhóm dùng giả dược.

 

Thử nghiệm Tyrosine trên một khóa huấn luyện chiến đấu cực kỳ nghiêm ngặt trong quân đội. Những người lính được bổ sung Tyrosine đã giảm mức độ căng thẳng, mệt mỏi, ổn định huyết áp và cải thiện khả năng xử lý thông tin trong khi làm nhiệm vụ.

 

Tyrosine cũng được đưa vào thử nghiệm ở Nam Cực - môi trường lạnh giá khắc nghiệt nhất thế giới. Không có gì ngạc nhiên khi tâm trạng của những người sống tại đó giảm mạnh vào mùa đông. Nhưng khi được cho bổ sung Tyrosine, tâm trạng của họ đã tốt hơn tới 47%.

 

Ngoài ra, những người bị trầm cảm do mức dopamine, adrenaline hoặc norepinephrine thấp có thể bổ sung Tyrosine để cải thiện các triệu chứng bệnh.

 

=> Tyrosine giúp giảm căng thẳng, lo âu, stress kể cả ở mức độ nặng. Ngoài ra, nó còn hỗ trợ điều trị chứng trầm cảm.

 

Tyrosine giúp cải thiện chức năng não​

 

​​​​​​

Rất nhiều nghiên cứu cho thấy Tyrosine có thể cải thiện chức năng não, về trí nhớ, độ tập trung và tốc độ xử lý thông tin, đặc biệt trong các tình huống căng thẳng.

 

Căng thẳng, stress là trạng thái mà ai cũng phải trải qua. Sự căng thẳng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng suy luận, trí nhớ và độ tập trung của bạn bằng cách giảm chất dẫn truyền thần kinh.

 

Tyrosine là nguyên liệu không thể thiếu để sản xuất các chất dẫn truyền thần quan trọng như dopamine, adrenaline và norepinephrine. Bổ sung Tyrosine sẽ làm gia tăng hàm lượng của những chất này trong cơ thể, giúp bạn đối phó hiệu quả với những tình huống căng thẳng.

 

Một nghiên cứu đã cho những người phụ nữ tham gia sử dụng Tyrosine và giả dược trước khi thực hiện một nhiệm vụ phức tạp và đòi hỏi sử dụng nhiều trí óc. Kết quả cho thấy trí nhớ, độ tập trung và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của nhóm sử dụng Tyrosine đều tốt hơn so với nhóm dùng giả dược.

 

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra Tyrosine giúp cải thiện tính linh hoạt trong nhận thức. Tính linh hoạt trong nhận thức là khả năng chuyển đổi giữa các suy nghĩ và hành động một cách hiệu quả. Lý do khiến một số tình huống trở nên căng thẳng hơn khi bạn buộc phải nhanh chóng chuyển đổi giữa suy nghĩ thành hành động, dẫn đến tình trạng quá tải.

 

Ngoài ra, bổ sung Tyrosine có tác dụng đảo ngược đáng kể sự suy giảm tinh thần và suy giảm trí nhớ ngắn hạn, đặc biệt trong các tình huống căng thẳng hay nguy cấp.

 

Các nghiên cứu tương tự cũng đang được tiến hành để xem xét hiệu quả của Tyrosine đối với những bệnh nhân bị thoái hóa nhận thức do tác động của các bệnh như Alzheimer, Parkinson.

 

=> Tyrosine giúp tăng cường trí nhớ, độ tập trung, minh mẫn và tốc độ xử lý thông tin, đặc biệt trong các tình huống căng thẳng.

 

Tyrosine giúp tăng tỉnh táo khi bị thiếu ngủ

 

Thiếu ngủ ảnh hưởng rất lớn đến sinh hoạt hàng ngày, khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, uể oải, sụt giảm tinh thần, trí nhớ, độ tập trung và giảm hiệu suất làm việc.

 

Một nghiên cứu đã cho những người tham gia thức liên tục trong vòng 24h. Trong đó, người ta quan sát thấy những người được bổ sung Tyrosine có mức độ tỉnh táo cao hơn, đồng thời hoạt động não bộ, tâm trạng và khả năng vận động đều không bị suy giảm nghiêm trọng như nhóm không sử dụng.

 

LỢI ÍCH CỦA TYROSINE ĐỐI VỚI VẬN ĐỘNG VIÊN, NGƯỜI TẬP THỂ HÌNH

 

loi-ich-cua-tyrosine-gymstore

 

Là một axit amin, Tyrosine góp phần tham gia vào quá trình tổng hợp protein để nuôi cơ. Các nghiên cứu gần đây đã chứng minh Tyrosine có khả năng tăng cường mức năng lượng và cải thiện sức bền. Điều này đặc biệt hữu ích cho các vận động viên, người thường xuyên tập gym, chơi thể thao, đặc biệt là những bộ môn đòi hỏi sức bền.

 

Một nghiên cứu cho thấy Tyrosine góp phần gia tăng sức bền đối với những người thường xuyên sử dụng đồ uống có chứa chất này, ví dụ pre-workout. Những đối tượng này có thể tiếp tục tập luyện ở mức cao nhất ngay cả trong điều kiện khắc nghiệt như nắng nóng, lạnh giá.

 

Ngoài ra, với việc tác động lên hàm lượng của các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng, Tyrosine đặc biệt có ích cho những chương trình tập luyện nghiêm ngặt, khắc nghiệt. Cụ thể, uống Tyrosine khiến mức dopamine, adrenaline và norepinephrine tăng lên, giúp gia tăng sự hưng phấn, tập trung, khả năng chịu đựng của não bộ, từ đó có thể cải thiện hiệu suất tập luyện và kết quả đạt được.

 

Với những người tập gym cần đạt được kết quả trong thời gian ngắn nhất, những bài tập luyện vất cả và chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt có thể khiến bạn bị stress, căng thẳng, dễ bỏ cuộc. Lúc này, Tyrosine là chất bổ sung cực kỳ hữu hiệu bởi nó không chỉ cải thiện tâm trạng mà còn khiến bạn cảm thấy hưng phấn, sung sức hơn, chịu đựng tốt hơn, giảm cảm giác đau, từ đó tỷ lệ hoàn thành mục tiêu tập luyện cũng cao hơn.

 

MỘT SỐ LỢI ÍCH KHÁC CỦA TYROSINE

 

Ngoài những lợi ích rõ ràng cho tâm trạng và não bộ, các nhà nghiên cứu còn khám phá ra tiềm năng của Tyrosine trong việc hỗ trợ điều trị một số vấn đề sức khỏe khác, tuy mới chỉ đang thực hiện ở những bước đầu.

 

Tyrosine hỗ trợ điều trị chứng Phenylketonuria

 

Phenylketonuria (PKU) là bệnh rối loạn chuyển hóa Phenylalanin thành Tyrosine, nguyên nhân là do thiếu hụt một loại enzyme có tên phenylalanine hydroxylase. Phương pháp chính để điều trị PKU là tuân theo một chế độ ăn uống đặc biệt, hạn chế thực phẩm có chứa phenylalanin.

 

Tuy nhiên, vì Tyrosine được tạo ra từ phenylalanine nên những người mắc bệnh PKU có thể bị thiếu hụt Tyrosine. Bổ sung Tyrosine chính là lựa chọn tốt nhất để giảm bớt các triệu chứng này.

 

Nhưng các nghiên cứu hiện nay là chưa đủ để kết luận chắc chắn rằng bổ sung Tyrosine có thể hỗ trợ điều trị chứng PKU. Một nghiên cứu đã cho 56 người bị PKU bổ sung Tyrosine. Kết quả cho thấy không có sự khác biệt nhiều giữa nhóm dùng Tyrosine và nhóm dùng giả dược.

 

Tyrosine hỗ trợ điều trị tăng động giảm chú ý

 

Nguyên nhân chủ yếu gây ra chứng tăng động giảm chú ý (ADHD) là do thiếu hụt dopamine. Bổ sung Tyrosine có thể làm tăng mức dopamine, do đó điều trị ADHD bằng Tyrosine cho thấy nhiều hữa hẹn.

 

Tyrosine hỗ trợ rối loạn sử dụng rượu

 

Những nghiên cứu ban đầu cho thấy Tyrosine có thể giúp điều trị chứng rối loạn sử dụng rượu khi kết hợp với các vitamin và chất dinh dưỡng khác. Một vài báo cáo cũng cho biết Tyrosine giúp giảm bớt một số triệu chứng trong quá trình cai rượu.

 

Rối loạn sử dụng cocaine

 

Nghiên cứu sơ bộ chỉ ra rằng bổ sung Tyrosine buổi sáng và Trytophan buổi tối có thể giảm cảm giác thèm ăn do rối loạn sử dụng cocaine, đồng thời hỗ trợ cai nghiện cocaine.

 

Tâm thần phân liệt

 

Nghiên cứu cho thấy những người bị tâm thần phân liệt phản ứng tích cực và ít xuất hiện các triệu chứng hơn sau khi dùng kết hợp Tyrosine và Molindone. Kết quả mang lại khả quan so với những người chỉ dùng Molindone. 

 

Tổn thương da do ánh nắng mặt trời

 

Các nghiên cứu cho thấy chế phẩm bôi ngoài da có chứa Tyrosine, vitamin C và một số hợp chất khác làm giảm đáng kể nếp nhăn trên da và vùng da bị tổn thương do ánh nắng mặt trời.

 

Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu rộng rãi trên nhiều đối tượng nên tác dụng này vẫn cần được nghiên cứu sâu hơn.

 

TÁC DỤNG PHỤ CỦA TYROSINE

 

Tyrosine được FDA (Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ) công nhận là một chất bổ sung an toàn. Khi được sử dụng với liều lượng hợp lý, Tyrosine rất hiếm khi gây ra tác dụng phụ. Một số ít trường hợp bị đầy hơi, ợ chua, buồn nôn và đau đầu ở mức độ nhẹ.

 

Hiện chưa có đầy đủ bằng chứng cho thấy Tyrosine an toàn tuyệt đối cho trẻ em, phụ nữ có thai và đang cho con bú. Do đó những đối tượng này không nên sử dụng Tyrosine.

 

Bên cạnh đó, bạn cần lưu ý không được uống chung Tyrosine với những loại thuốc dưới đây bởi sẽ gây ra phản ứng thuốc.

 

- MAOI (Chất ức chế enzyme monoamine oxidase)

 

MAOI là một loại thuốc kê đơn dùng để điều trị trầm cảm. Nó can thiệp vào các enzyme giúp phân hủy Tyrosine dư thừa. Điều này có thể khiến huyết áp tăng cao đột ngột, gây nguy hiểm cho tim mạch.

 

- Hormone tuyến giáp

 

2 hormone tuyến giáp quan trọng là Riiodothyronine (T3) và Thyroxine (T4) liên quan mật thiết đến sự tăng trưởng và quá trình trao đổi chất trong cơ thể. Tyrosine có thể làm tăng T3, T4 gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

 

Do đó những người đang dùng thuốc điều trị tuyến giáp hoặc có tuyến giáp hoạt động quá mức không nên bổ sung Tyrosine.

 

- Levodopa (L-dopa)

 

Levodopa là loại thuốc thường dùng để điều trị bệnh Parkinson. Trong cơ thể Levodopa và Tyrosine cạnh tranh với nhau để hấp thụ vào ruột non. Điều này sẽ làm giảm hiệu quả của cả 2 loại. Do đó bạn nên uống cách nhau vài giờ.

 

CÁCH BỔ SUNG TYROSINE HIỆU QUẢ

 

tyrosine-co-trong-thuc-pham-nao

 

Liều lượng bổ sung

 

Tyrosine có thể được dùng tới 150mg trên mỗi kg trọng lượng cơ thể, liên tục hàng ngày trong vòng 3 tháng mà không gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Ví dụ, nếu bạn nặng 60kg, bạn có thể bổ sung tới 9g Tyrosine/ngày.

 

Trước các bài tập thể dục thể thao, Tyrosine thường được sử dụng với hàm lượng 500 - 2000mg.

 

Để giảm căng thẳng, lo âu, bạn có thể sử dụng 100 - 150mg Tyrosine trên mỗi kg trọng lượng cơ thể, hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ.

 

Nên uống Tyrosine khi bụng đói hoặc trước bữa ăn 30p. Ngoài ra, bạn có thể kết hợp Tyrosine với một số chất khác như vitamin B6, B9, đồng, để giúp tối ưu hóa quá trình chuyển đổi Tyrosine thành các chất dẫn truyền thần kinh.

 

Nguồn thực phẩm tự nhiên giàu Tyrosine

 

Bạn có thể dễ dàng bổ sung Tyrosine thông qua các thực phẩm như:

 

- Thịt bò, gà, lợn, trâu, cừu

- Hải sản: cá, tôm, cua

- Trứng

- Sữa và các chế phẩm từ sữa: bơ, phô mai, sữa chua

- Cây họ đậu: đậu nành/đậu phụ, đậu lăng, đậu gà, đậu đen, đậu trắng

- Các loại hạt: hạt bí, hạt hướng dương, hạt vừng, hạt điều, đậu phộng, hạt óc chó, hạnh nhân,…

- Một số loại trái cây: bơ, chuối

- Gạo lứt.

- Tảo biển Spirulina.

 

Các chất bổ sung Tyrosine

 

Là một chất bổ sung, Tyrosine thường có 2 dạng: axit amin tự do hoặc N-acetyl L-tyrosine (NALT). NALT dễ tan trong nước hơn so với dạng tự do, nhưng lại có hiệu quả thấp hơn trong việc nâng cao nồng độ Tyrosine tromg máu, tức là bạn sẽ cần uống nhiều NALT hơn để đạt được hiệu quả tương tự với dạng tự do.

 

Hơn nữa, các nghiên cứu còn cho thấy 56% NALT nạp vào bị bài tiết ra ngoài chứ không phân hủy thành L-Tyrosine. Do đó, bạn nên ưu tiên lựa chọn các thực phẩm bổ sung chứa Tyrosine dạng tự do (free form).

 

Ngoài việc là một chất bổ sung đơn lẻ, Tyrosine còn được tìm thấy trong một số loại đồ uống như nước tăng lực, pre-workout,…

 

KẾT LUẬN:

 

Tyrosine là tiền thân của nhiều chất dẫn truyền thần kinh quan trọng, do đó nó ảnh hưởng rất lớn đến tâm trạng và chức năng não bộ. Ngoài ra, Tyrosine còn là chất bổ sung yêu thích của nhiều vận động viên, người tập gym bởi nó có thể tăng sức bền và khả năng chịu đựng, giúp bạn đạt được kết quả tốt hơn. Bạn có thể bổ sung Tyrosine thông qua nhiều thực phẩm tự nhiên, đặc biệt là các thực phẩm giàu protein tuy nhiên hàm lượng là không nhiều. Do đó, các chất bổ sung Tyrosine dạng tự do sẽ là sự thay thế tốt hơn cả.

 

 
Bài viết liên quan Bài viết liên quan
Có thể bạn quan tâm Có thể bạn quan tâm
x